Fren Sıvısı Seviyesi Kontrol Etme
Fren pedalına bastığımda ilk kez o "yumuşama" hissini yaşadığım günü hatırlıyorum. Trafikte, kırmızı ışıkta, pedal normalde durduğu yerden bir parmak daha aşağı inmişti. Panikle servise gittim, usta kaputu açtı, iki saniye baktı ve "sıvı az" dedi. O gün öğrendiğim şey şu: fren sisteminde ciddi bir arıza olmasa bile, sıvının seviyesi tek başına çok şey anlatır. Ve bunu kontrol etmek, motor yağı seviyesine bakmaktan bile kolay.
Kendi arabamda artık her yakıt alışımda değil ama ayda bir kez mutlaka kaputu açıp bakıyorum. Toplamda otuz saniye sürüyor. Aşağıda, hiç kaput açmamış birine anlatır gibi, adım adım nasıl yaptığımı paylaşacağım.
Fren Sıvısı Deposunu Bulmak ve Seviyeyi Okumak
İşin en zor kısmı ilk defasında depoyu bulmak. Sonrası ezber. Fren sıvısı kontrol seviyesi dediğimiz şey, aslında şeffaf bir plastik kabın üzerindeki iki çizgi arasında kalıp kalmadığına bakmaktan ibaret.
Depo nerede duruyor?
Motor kaputunu açtığınızda, sürücü tarafındaki ön duvara yakın, torpido bölmesinin arkasına denk gelen yerde, avuç içi büyüklüğünde beyazımsı-şeffaf bir hazne göreceksiniz. Genelde kapağının üstünde daire içinde ünlem işareti benzeri bir fren sembolü ve "DOT 4" gibi bir yazı olur. Direksiyon sağdaysa depo sağ tarafta olur. Motor soğutma suyu deposuyla karıştırmayın; soğutma deposu daha büyük, genelde daha köşede ve içindeki sıvı çoğu araçta yeşil, pembe veya mavi renkli olur. Fren sıvısı ise saman sarısı ya da hafif amber tonundadır.
MIN ve MAX çizgileri
Deponun yan yüzeyinde kabartma halinde iki işaret bulunur: MIN ve MAX. Bazı araçlarda bunun yerine tek bir "seviye" oku olur. Yapmanız gereken, sıvının bu ikisinin arasında, tercihen MAX'a yakın olmasını görmek. Kapağı açmanıza gerek yok, deponun kendisi yeterince şeffaftır. Işık azsa telefonun fenerini deponun arka tarafından tutun, sıvı hattı belirgin şekilde görünür.
Ölçümü araç düz zeminde ve motor soğukken yapıyorum. Yokuşta park etmişken bakarsanız sıvı bir tarafa yatar, yanlış okuma yaparsınız.
Seviye MIN'in altındaysa ne anlama gelir?
Fren sıvısı yakıt gibi tüketilen bir sıvı değildir; kapalı bir devrede dolaşır. Dolayısıyla seviye düştüyse iki olasılık vardır:
- Balatalar aşınmış. Balata inceldikçe kaliper pistonu daha ileri çıkar, devrede daha fazla sıvı tutulur, depodaki seviye hafifçe düşer. Bu normaldir ve balata kontrolüne bakma vaktinin geldiğini söyler.
- Sistemde kaçak var. Hortum, kaliper keçesi ya da ana merdiven bağlantısı sızdırıyor olabilir. Park ettiğiniz yerde tekerlek arkasında yağlı, kaygan bir leke görüyorsanız bu ikinci senaryodur ve sürüşü hiç ertelemeden servise gidin.
Ben bir keresinde seviyeyi tamamlayıp yola devam etmişim, iki hafta sonra yine düşmüştü. Sebebi arka tekerlekteki bir hortum çatlağıydı. O yüzden şunu öğrendim: seviye düşüyorsa sebebi bulunmadan sadece ekleme yapmak zaman kazandırmaz, sorunu geciktirir.
Sıvının Rengi, Ekleme Yapmak ve Değişim Zamanı
Renge bakmayı ihmal etmeyin
Seviye kadar önemli bir şey daha var: sıvının rengi. Yeni fren sıvısı neredeyse berrak, açık sarıdır. Zamanla nem çektiği için koyulaşır, çaya, sonra kahveye benzemeye başlar. Koyu kahverengi, opak bir sıvı görüyorsanız seviye yerinde olsa bile değişim zamanı geçmiş demektir. Nem kapmış sıvı daha düşük sıcaklıkta kaynar, uzun bir yamaç inişinde pedal "boşa" gidebilir. Bu, fren yaparken hissedilen en can sıkıcı şeydir.
Ekleme yaparken dikkat edilecekler
Acil durumda seviyeyi tamamlamanız gerekirse:
- Kapağın çevresini temiz bir bezle silin. İçeriye giren tek bir kum tanesi bile sistemde iz bırakır.
- Aracınızın kullanım kılavuzunda ya da kapakta yazan doğru DOT tipini alın. DOT 4 yazıyorsa DOT 4 kullanın. DOT 5 silikon bazlıdır ve diğerleriyle karıştırılmaz.
- Şişeyi ilk kez açın; açılmış, yarım kalmış şişe zaten nem çekmiştir.
- MAX çizgisini geçmeyecek şekilde, azar azar ekleyin. Fazla doldurmak, sıvı ısınıp genleştiğinde taşmaya yol açar.
- Kapağı sıkıca kapatın ve dışa damlayan sıvıyı hemen silin; fren sıvısı boyaya zarar verir.
Sıvıyı cildinize ve göze temas ettirmemek için bir çift ince eldiven kullanmanızı öneririm.
Ne sıklıkla değiştirilmeli?
Genel yaklaşım, üretici takviminin söylediğini yapmaktır; çoğu araçta bu iki yılda bir civarındadır. Kılavuzunuzda yazan aralık her zaman esastır. Sıvı değişimi, hava alma (kanal boşaltma) işlemi gerektirdiği için ben bunu evde denemiyorum, servise bırakıyorum. Ama seviye ve renk kontrolünü kendim yapıyorum ve bu ikisi zaten sorunun yüzde doksanını önceden haber veriyor.
Küçük bir alışkanlık önerisi: motor yağı seviyesine bakarken elinizi bir de fren sıvısı deposuna atın. İkisi yan yana, aynı kaput altında. Ayrıca fren balatası ve disk durumunu da aynı bakım turunda gözden geçirirseniz, fren sisteminin tamamı hakkında fikir sahibi olursunuz.
Kapanış
Frenler, arabada "sonra bakarım" denemeyecek tek sistem. İyi haber şu ki, en kritik parçasının kontrolü kaputu açıp bir çizgiye bakmaktan